Wat is een dermoïd sinus?
Een dermoïd sinus is een aangeboren afwijking. Dat betekent dat een pup er al mee geboren wordt, ook al zie je het niet altijd meteen aan de buitenkant.
Tijdens de ontwikkeling van de pup in de baarmoeder hoort de huid zich volledig los te maken van de diepere weefsels zoals spieren en het zenuwstelsel. Bij een dermoïd sinus gebeurt dat niet volledig, waardoor er een soort kanaaltje of verbinding (fistel) blijft bestaan tussen de huid en de onderliggende structuren.
Je kan het een beetje zien als een smal buisje dat vertrekt aan de huid en dieper het lichaam in loopt. In sommige gevallen blijft dat oppervlakkig, maar in andere gevallen kan dat kanaal diep doordringen, soms zelfs tot in de buurt van het ruggenmerg of richting belangrijke structuren in het lichaam.
Wat dit zo belangrijk maakt, is dat zo’n verbinding:
gevoelig is voor ontstekingen en abcessen
druk kan geven op zenuwen of omliggende weefsels
en het lichaam voortdurend kan belasten, zelfs als je het niet meteen ziet aan de buitenkant
Bij de Rhodesian Ridgeback zien we deze aandoening vaker dan bij veel andere rassen. Dat maakt het extra belangrijk om hier bewust en alert mee om te gaan, zowel als fokker, eigenaar als begeleider.
Wat ik zelf in de praktijk ervaar, is dat een dermoïd sinus niet alleen een lichamelijk probleem is, maar ook een grote invloed kan hebben op het gedrag van de hond. Wanneer een hond zich vanbinnen niet goed voelt, pijn ervaart of continu moet compenseren, dan zie je dat terug in:
Hoe kan je een dermoïd sinus herkennen?
Het herkennen van een dermoïd sinus is niet altijd eenvoudig, zeker niet voor een ongetraind oog. Sommige sinussen zijn duidelijk zichtbaar aan de huid, maar andere zitten dieper en geven pas later klachten. Daarom is het zo belangrijk om zowel naar lichamelijke signalen als naar gedrag te kijken.
Wat je soms kan opmerken aan de buitenkant:
Een klein gaatje of opening in de huid, vaak op de rug, nek of staart
Een verdikking of streng onder de huid
Zwelling of abces vorming, vooral wanneer de sinus ontstoken raakt
Gevoeligheid of pijn bij aanraking op een bepaalde plek
Maar heel vaak zie je het eerst in het gedrag van de hond:
Onrustig zijn zonder duidelijke reden
Moeilijk tot rust komen
Snel overprikkeld raken
Niet graag willen zitten of bewegen op een bepaalde manier
Plots vermoeid of uitgeput zijn na prikkels
… En dat is exact waar het vaak misgaat… het wordt gezien als “karakter” of “gedrag”, terwijl er mogelijk een lichamelijke oorzaak onder zit.
De belangrijkste stap: controle bij de fokker
✔️ De fokker moet de pups laten controleren voordat ze naar hun nieuwe thuis gaan.
Dit is geen detail, dit is een essentieel onderdeel van een goede start.
Vraag altijd expliciet of de pups gecontroleerd zijn op dermoid sinus
Vraag naar het officiële document van controle
Deze controle wordt uitgevoerd door een ervaren en bekwaam persoon (vaak een dierenarts of specialist) die weet waar hij of zij naar moet kijken.
Je hebt als eigenaar het recht om te weten:
Is de pup volledig vrij van dermoïd sinus?
Of werd er een sinus gevonden en operatief verwijderd?
Waarom timing zo belangrijk is
Wanneer een dermoïd sinus aanwezig is, is het cruciaal dat dit zo vroeg mogelijk wordt aangepakt.
✔️ Idealiter gebeurt een operatie rond de leeftijd van 6 à 7 weken
✔️ Hoe vroeger dit gebeurt, hoe beter voor het herstel en de ontwikkeling van de pup
Op jonge leeftijd:
- herstelt een pup sneller en beter
- is de impact op het lichaam veel kleiner
- en voorkom je dat het probleem zich verder ontwikkelt of complicaties geeft
Wat als je het pas later ontdekt?
Stel je voor… je hebt een jonge hond van acht, negen maanden of misschien nog iets ouder. Je merkt een bult in de nek of boven op de staart. Tegelijk voel je dat de opvoeding niet loopt zoals je had gehoopt. Je hebt al maanden het gevoel dat je aan het zoeken bent, dat je aan het struggelen bent. Je hond lijkt onzeker, raakt snel overprikkeld en vindt moeilijk echte rust. Soms zie je gedrag zoals staartjagen, spanning die oploopt, en je voelt als eigenaar: hier klopt iets niet. Die bezorgdheid is terecht.
In zulke gevallen mogen we de mogelijkheid van een dermoïd sinus niet onderschatten. Deze aandoening kan, zeker wanneer ze dieper ligt, invloed hebben op het lichaam op manieren die niet altijd meteen zichtbaar zijn. Wanneer er betrokkenheid is richting het ruggenmerg of zelfs de hersenvliezen, kan een hond zich letterlijk niet goed voelen in zijn eigen lichaam. Je ziet dan signalen die lijken op hoofdpijn, misselijkheid of zich afsluiten van de omgeving. In zwaardere gevallen kunnen er zelfs evenwichtsstoornissen ontstaan of problemen op de achterhand, waarbij een hond zijn poten minder goed aanstuurt of slepend beweegt.
Wat ik in de praktijk ook zie, is dat deze honden vaak extreem reageren op prikkels. Ze gaan heel snel “in het rood”, soms zelfs tot een punt waarop ze volledig over hun grens gaan. En daarna… volgt geen normaal herstel. Het lichaam raakt als het ware niet meer terug in balans. Dat heeft te maken met interne processen waarbij stresshormonen zoals adrenaline en cortisol een rol spelen, en waarbij organen zoals de lever en nieren een enorme belasting te verwerken krijgen. Wanneer deze systemen al onder druk staan, bijvoorbeeld door een onderliggende aandoening zoals een dermoïd sinus, wordt herstellen bijzonder moeilijk. Je ziet dat de hond uitgeput raakt, in zijn blik, in zijn houding, in zijn volledige zijn.
Maar hoe zwaar dit ook klinkt, er is absoluut iets wat we kunnen doen.
De eerste stap is altijd om terug te gaan naar de basis: de gezondheid van de hond. Laat goed onderzoeken wat er speelt en werk samen met een dierenarts die ervaring heeft met deze problematiek. Daarnaast is het essentieel om rust, structuur en voorspelbaarheid te creëren in het dagelijks leven van de hond. Geen overbelasting, geen constante prikkels, maar een omgeving waarin het lichaam de kans krijgt om te herstellen.
Van daaruit kan je verder opbouwen. Door het lichaam te ondersteunen, bijvoorbeeld met gerichte voeding of aanvullende ondersteuning voor lever en nieren, help je het systeem terug in balans te komen. En wanneer het lichaam beter functioneert, zie je vaak dat ook het gedrag mee verandert. De hond krijgt opnieuw energie, kan beter omgaan met prikkels en vindt stilaan terug zijn rust.
En dat is waar we naartoe willen. Een hond die zich goed voelt in zijn eigen lichaam. Die weer kan genieten van kleine dingen, van samen op pad gaan, van rusten in huis. Een hond die met zachte ogen naar zijn eigenaar kijkt en laat voelen: het is goed zo.
Daar werken we naartoe… stap voor stap, met begrip, kennis en vooral heel veel zorg…
Onderzoek en feiten rondom dermoid sinus bij Ridgebacks
Er is wetenschappelijke kennis over dermoïd sinus die laat zien dat dit geen losse indruk is, maar echt een bekend en onderzocht fenomeen binnen onze rasgroep. Wetenschappelijke studies tonen aan dat dermoïd sinus een hereditaire, aangeboren aandoening is wat betekent dat het ontstaat tijdens de ontwikkeling van de pup in de baarmoeder en niet later ontstaat door opvoeding of een ongeluk. (PubMed)
Grote datasets van tienduizenden Ridgeback‑puppies tonen aan dat dermoid sinus in een klein maar duidelijke percentage voorkomt bij pups uit normale foklijnen. Dit ondersteunt dat het niet iets is wat zomaar “zomaar voorkomt”, maar typisch een aangeboren gen‑gerelateerde aandoening. (lees meer…)
Uit veterinaire vakliteratuur komt ook naar voren dat dermoid sinussen variëren in hoe diep ze de huid in lopen. Sommige zijn oppervlakkig, maar anderen kunnen diep tot vlak bij het ruggenmerg gaan, of zelfs contact hebben met de beschermende membranen rond het ruggenmerg of de hersenvliezen. Dat maakt het risico op infecties en neurologische effecten zoals pijn, bewegingsproblemen of gedragsveranderingen een serieus aandachtspunt. (assets.prod.vetlearn.com.s3.amazonaws.com)
Veterinaire specialisten gebruiken onder meer beeldvorming zoals MRI‑scans om de diepte en structuur van zo’n sinus precies in kaart te brengen vóór een behandeling. Dit soort diagnostiek helpt om het juiste behandelplan te bepalen en de beste kansen op herstel te geven. (PubMed)
Er zijn ook andere bronnen zoals podcasts met experts op het gebied van Ridgeback‑gezondheid die bevestigen dat dermoïdius een onderwerp is waar meer aandacht aan besteed moet worden binnen de fokkerij en bij nieuwe eigenaars. In zo’n podcast worden zowel de kans op het voorkomen als de belangrijke stappen voor vroege screening besproken, inclusief specifieke testen voordat de pup mee naar huis gaat zodat je weet waar je aan toe bent. (RTL+)
zelfs op TikTok: https://www.tiktok.com/@vomlindenhof/video/7476783967614684438
Het medisch onderzoek naar de genetische achtergrond van de Dermoid Sinus (DS) heeft de afgelopen jaren een enorme vlucht genomen. Verschillende vooraanstaande veterinaire universiteiten en instituten hebben samengewerkt om de exacte oorzaak te ontrafelen, wat onlangs heeft geleid tot de lancering van een zeer geavanceerde genetische test.
De belangrijkste speler in het recente onderzoek is de Universiteit voor Diergeneeskunde Hannover (TiHo) in Duitsland. Onder leiding van Professor Dr. Ottmar Distl is er meer dan tien jaar lang gewerkt aan het in kaart brengen van de genetische markers. In samenwerking met de Duitse rasvereniging voor Rhodesian Ridgebacks (DZRR) hebben zij DNA-gegevens van honderden honden geanalyseerd. Dit onderzoek heeft aangetoond dat de aanleg voor DS niet door één enkel gen wordt bepaald, maar door een complex samenspel van twee verschillende genetische markers die zich op verschillende chromosomen bevinden.
Een andere cruciale bijdrage kwam van de Universiteit van Uppsala in Zweden en de Sveriges Lantbruksuniversitet (SLU). Hun eerdere baanbrekende onderzoek legde de link tussen de ‘ridge’ (de kenmerkende haarkam) en de sinus. Zij ontdekten dat de mutatie die de ridge veroorzaakt (een duplicatie van bepaalde groeifactoren genaamd FGF-genen) ook de kans op een neurale buisdefect zoals DS verhoogt. Professoren van deze universiteit stelden vast dat honden die ‘homozygoot’ zijn voor de ridge-genen — wat betekent dat ze de mutatie van beide ouders hebben geërfd — een statistisch significant hoger risico lopen op het ontwikkelen van een sinus dan honden met slechts één kopie van het gen.
Sinds maart 2025 is er een doorbraak in de praktijk dankzij de commerciële implementatie door het laboratorium Laboklin, dat de resultaten van het onderzoek uit Hannover heeft vertaald naar een beschikbare test voor fokkers. Deze test analyseert de negen mogelijke combinaties van de twee ontdekte markers. Medische experts delen honden nu in op basis van een risicoprofiel: van ‘minimaal risico’ (groene zone) tot ‘zeer hoog risico’ (rode zone). Zo hebben honden met de specifieke genetische combinatie “TTCC” volgens de laatste statistieken een kans van meer dan 80% om daadwerkelijk een sinus te ontwikkelen.
Hoewel de test een revolutionair hulpmiddel is voor de preventie, benadrukken professoren in de veterinaire geneeskunde dat genetica slechts een deel van het verhaal is. Omdat het een ontwikkelingsfout is tijdens de embryonale fase, blijft fysieke controle (palpatie) door een specialist essentieel. De wetenschappelijke sector adviseert fokkers nu om combinaties te vermijden die pups met het hoogste risicoprofiel kunnen voortbrengen, met als doel dit defect op termijn volledig uit het ras te bannen zonder de karakteristieke ridge te verliezen.
🌟 Slotwoord
Het herkennen en begrijpen van een dermoid sinus bij de Rhodesian Ridgeback is meer dan alleen medische kennis. Het gaat om het welzijn van jouw hond, zijn rust, zijn energie en zijn geluk. Vroegtijdige controle, samenwerking met een ervaren dierenarts en aandacht voor het gedrag van je pup of jonge hond kunnen een wereld van verschil maken.
Als eigenaar, begeleider of fokker heb je de mogelijkheid om bewust keuzes te maken die de gezondheid en het leven van de hond positief beïnvloeden. Het vraagt misschien tijd, kennis en geduld, maar het resultaat is een hond die vol vertrouwen, energiek en gelukkig door het leven gaat, bij jou thuis en in de wereld om hem heen.